Sambunge Serat Jiwo

GAMA BUDHI KAWERUH URIP SAJATI

SAMBUNGE SERAT JIWO

Serating Jiwo
Kang ateges tulisaning jiwo
Hiyo lukisaning urip
Hiyo Kahananing jiwo
Jiwatma jiwondo jiwodono
Nalikane ono susah hiyo mesti ono bungah
yen karepe katekan ono bungah
yen karepe ora katekan ono susah
iku nuduhno yen isih kasar rahsane
yen jiwoe isih kandhel wuwulane
hiyo nuduhno yen isih kasar rosone
mertelakno yen isih cilik dirine
yen isih bocah kamanungsane.......

Uwong Lan Kekarepan

Wong karep wong angon karep (pepinginan)
iku ora ono salahe, jenenge urip yo duwe karep
awit tetuwuhan, gegremetan hiyo duweni karep
mung sadengah urip iku pikarepe ora podo
amergo bedo bedone sing ndasari karep
hiyo bedoning sangkan tuwuhe karep
ono sing soko cipto, rahso, karso ugo roso
arane karep iku yen pinuju ing arep
dadi onoe karep iku amargo onoe SING DIKAREPNO
lha onoe sing dikarepno iku amargo onoe SING NGAREPNO

Nalikane ono karep katurutan ; bungah
yen ono karep ora katurutan ; susah
sing karep iku ora luput, dene sing luput iku sing angon susah
dedhasar angon susah, mulane susahe tuwuh subur gedhe uwite
yoiku sing dadi jalarane uwong : kagetan, nggumunan, mringis....isp
yoiku uwohe tanduran susah, pang pange roso kanerakan..

Kabeh kabeh karep penak kepenak
mung penak kepenak iku ora podo ukurane
amargo bedo bedoning diri yo bedo bedoning jiwoe
penak kepenak iku amung roso, dene roso iku amung piranti SING DIGAE NGRASAKNO
dene sing digae ngrasakno iku gumantung marang SING NGRASAKNO
sing ngrasakno yoiku si diri ateges UWONGE....
dadi ukurane penak kepenak iku ora dumunung ning 
SING DIRASAKNO yo ora ning SING DIKAREPNO..
dene bungah susah iku gegandengan ing salawase, ateges kahanane iku nunggal pisah
podo koyo kuwater lan getun iku hiyo nunggal pisah
ojo wedi wedi, marang opo bae madep opo bae ra usah wedi wedi
tegese manjing swargo iku ora gowo susah dudu ora gowo duso dene
kecemplung naroko iku amargo ora gowo bungah dudu mergo ora gowo pahala
dadi swargo naroko iku iyo nunggal pisah
swargo naroko ikuloh bleger kahananing bungah susah

Melbuo swargo, yen isih gowo susah iku tegese ngobong swargo
dadine yo kecemplung naroko
melbuo naroko, yen isih gowo bungah iku ateges nyiram naroko
dadine yo manjing swargo
sing nggelar jagad iku urip
sing nggelar papan mongso iku yo urip
sing dirasakno iku ORA ONO tanpo anane sing digae ngrasakno
sing digae ngrasakno iku ORA ONO tanpo anane SING NGRASAKNO
mulane dadine jagad iku gumantung marang SING NGRASAKNO
yoiku si diri si urip...


NIRWONO
Nalikane bungah susah wus lebur...
ora ono maneh sing digetuni ora ono maneh sing dikuwatiri
arep ono ing endi endiyo panggah wani
ngalami, nandangi opo bae yo ora getun mburi
hiyo ora kuwatir marang opo bae sing diadepi
yoiku sing diarani 'tatag'

Wani lan wedi iku yo piranti sing digae ngrasakno (roso)
wong wong bongso nirwono iku wus nglebur wedi
ugo wus nglebur susah, dadine tanpo susah tanpo wedi yoiku tatag
jiwoe wus salin rupo luwih alus ; yoiku jiwo kadewatan (bongso guruloka)
dadi ora ono jiwo bongso kadewatan gowo susah bungah ugo getun kuwater...

Mulane arep urip ing endi endiyo panggah wani bae
arepo ning jagad alus ning njero lemah ning awang uwung hiyo tetep tatag
urip ing mongso mbesok mbiyen saiki ; tetep wani bae
uripo dikoyo opo......... tetep wani yo panggah tatag bae.

TOTO TITI TENTREM

Tinoto tiniti tentrem pungkasane
tlitinen bedane sing dirasakno klawan sing digae ngrasakno
banjur meruhi sing ngrasakno
tuwuhe sih kang tumuwuh nalikane wus lebur dhemen lan gethinge
lebure dhemen iku : tresno
lebure gething iku : prihatin
prihatin iku dudu koyo nelongso opo sumusah opo duko loro
prihatin iku welas, welas marang pepadhaning urip
kabeh kabeh diwelasi...
tresno iku dudu dhemen dudu seneng, tresno iku sih, sih iku nugroho
ono sih pribadi, sih suci, sih mardiko, sih rahayu....isp
dene sih iku tumuwuh soko kaweningan 
ingkang tanpo tetimbangan ingkang tanpo pamrih
ono tresno ono prihatin, mulane banjur ono welas asih..

Tentrem kae ora dumunung ing papan yo ora dumunung ing kekarepan
ora ono ning sing dikarepno yo ora ning sing dirasakno
tentrem iku wekasane tinoto lan tiniti
tanpo toto titi yo ora ono tentrem
mulane ono wulang wuruk semedi
kanggone noto lan niti
supoyo salin rupo jiwoe
supoyo dadi alus rahsane
supoyo sarwo raras sarwo seneng
supoyo sing digae ngrasakno biso lebur nunggal : salin rupo ; salin kahanane
dadi luwih alus lan luwih edi rupane
dadine luwih bagus seratan jiwoe.


Sambunge Tradisi Jowo

GAMA BUDHI KAWERUH URIP SAJATI

SAMBUNGE TRADISI JOWO

Monggo tresno budoyo
Budoyo jowo linangkung utomo
Utomoning kinaweruhan cetho
Welo welo ing sirnoing grahono
Hoo kabeh wong jowo njawontoho
Anoto aniti dumadiyo kertoraharjo
Klawan nguri nguri tinggalaning leluhur niro
Hiyo jawoto nukating tanah jowo
Awit boso kaweruh ugo budoyo
Ingkang lugu yektine racuten
Rucaten yekti ingkang awor wuwulan
Mulo tanggapo ing kabeh sasmito
Sasmitoning pralambang weninge sunyo.

RUWATAN

Yoiku tradisi jowo mbuwang sengkolo
sengkolo iku arupo apes, dene apes iku maneko werno
awit loro loronen, keno ciloko, gagal usaha lan liyo liyone kabeh
kaapesan kaapesan iku ora nylarase pamikire angen angen
hiyo macem.maceme sing ora ngepenakake
wong sing akeh banget apese iku perlu diruwat
dene sayektine kang rinuwat iku ciptone
ruwatan iku ora nganggo dungo dungo ugo jampa jampi
dibisao ngruwat awake dewe, yen ora biso mestine rinuwat dening wong liyo sing biso..
dene bisane uwong liyo ngruwat iku yen deweke ora nandang sengkolo
ateges ora patut diruwat, yen podo podo patut diruwat hiyo mesti bae ora biso nguwat..

NGRUWAT

Yoiku nganggo siraman banyu kembang : banyune sumber (sumur), kembange mawar abang..
disiramno koyo ngedusi bocah cilik..
Ing wayah isuk, nalikane srengenge durung panas sorote…

SUNGKEMAN

Yoiku tradisi jowo ngambung lutute wong tuwo
tegese wong tuwo iku sing ngrumat siro awit laer/bayi
yoiku ibu lan bopo.....
sungkem kae soko tembung 'sengkem' kang ateges dengkol/lutut
iku budayane jowo sing dilakoni ono ing rong mongso
siji ; mongso ketemu
loro ; mongso lungo
nalikane suwe ora ketemu, yen ketemu sungkem
nalikane sabendino ketemu, yen lungo sungkem
hiyo koyo mangkono iku patrape wong jowo nalikane lungo teko
yen siro lanang ngambungo lutut sing tengen
yen siro wadon ngambungo lutut sing kiwo
dudu salim ora salaman ora sujud ora ngambung sikil, ananging sungkem.


Tembung Boso Jowo

KAWERUH TEMBUNG BOSO JOWO

GAMA BUDHI KAWERUH URIP SAJATI

SINAU BOSO JOWO

Sinau Tembung Boso Jowo Kuno
Kaaran boso kawi
Ateges wiwitan utowo kawitane boso
Awit ngoko madyo kromo iku
Boso jowo ing mongso kasusastran
Yoiku mongsoning jowo jawi

BAHASA INDONESIA : BAHASA JAWA

BUMI : Bumi, Bawono, Basundoro, Mandolo, Pratiwi, Pratolo
MATAHARI : Srengenge, Baskoro, Arko, Aruno, Prabangkoroo, Diwangkoro, Radite, Suryo
BULAN : Rembulan, Sasi, Wulan, Ratih, Kirana, Sangkoro, Bodro, Sasongko, Condro
BINTANG : Lintang, Sudomo, Trenggono, Sukro, Ganero, Karwikoyo, Kartiko
LANGIT : Angkoso, Rawisworo, Jumantoro, Antarikso, Lirang, Gegono, Boma, Dirgantoro
GUNUNG : Wukir, Ancolo, Parwoto, Aldoko, Dri, Argo, Giri, Maloyo
LAUT : Segoro, Jolodri, Ernowo, Jolonidhi, Samudro
HUTAN : Alas, Wono, Rimba, Taratab, Pringgo, Jenggolo
SEMESTA : Jagad, Rat, Wretiko, Lokika, Paramusito, Pramudito
ANGIN : Angin, Bayu, Bajro, Wayu, Wawono, Sadoko
API : Geni, Agni, Bromo, Pawoko, Anolo, Grakso, Dahono
AIR : Banyu, Jolo, Toyo, Woyo, Her, Sindu, Sundo, Udoko, Tirto
TANAH : Lemah, Kismo, Siti, Bantolo, Bumijo
UDARA : Udara, Awang awang, Ambara, Nawasanga, Tawang, Namu namu
BADAI : Lesus, Poncowora, Bajropati, Prahara, Sindhung bisoko, Maruto
MEGA : Imantoro, Nirodo, Kuwera, Sanggono, Wataragono
MENDUNG : Mendhung, Andanu, Rawan, Rumung, Danuro, Windakoro, Jolodoro, Jolodho
GUNTUR : Gelap, Grakso, Kupoko, Guntur, Bledheg
GURUH : Gludhug, Gurnito, Guruh, Gepoh, Gurno
PETIR : Kilat, Tathit, Laban, Procolito, Wagyuto, Wagyutmoko
HUJAN : Udan, Riris, Warso, Wawarso, Wresti, Jawah, Jaweh, Jawuh

Lor, Kulon, Wetan, Kidul
Eka, Dwi, Tri, Catur, Panca, Sad, Sapta, Hasta, Nawa, Dasa

MERAH : Abang, Rekto, Abrit, Dadu, Ambranang
HITAM : Ireng, Langking, Kresno, Cemeng
PUTIH : Puteh, Pingul, Pethak, Seto
KUNING : Kuneng, Kapuranto, Pita, Jenar
HIJAU : Ijo, Ijem, Wilis
BIRU : Biru, Nila, Maya
------------------------------------------------

CAHAYA : Cahyo, Lengkowo, Kaluwung, Tejo
DARAH : Getih, Marus, Ludiro, Rah, Rudhiro
TUBUH : Awak, Onggo, Tuhu, Linggo, Kawonggo, Sariro
HATI : Sota, Drongso, Cita, Nolo, Twas, Tyas
PERASAAN : Galih, Driyo, Cita, Praya, Ambek, Budhi
ATI : Kulung, Kukulung, Talatnyono, Lembono
MATA : Mripat, Soca, Locana, Tingal, Nayana, Netro
BUNGA : Kembang, Sekar, Puspito, Gito, Puspo, Kusumo
IKAN : Wiyanggo, Mina, Jita, Maswo, Iwak
BINATANG : Sato, Atogo, Satwa, Wregono, Mergu, Lubono
BURUNG : Manuk, Kukila, Peksi, Garuro, Saimbro, Kogo
TEMPAT : Enggon, Papan, Podo, Swono, Sono, Loka, Astono
RUMAH : Omah, Griyo, Yoso, Panti, Wismo
MATI : Sedho, Leno, Praloyo, Antoko, Lalis, Pejah
HIDUP : Urip, Gesang, Daru, Tubu, Atmo, Jiwito
ORANG : Wong, Jono, Janmo, Uwong
MUDA : Nom, Nem, Mudha, Taruno
TUA : Tuwo, Sepuh, Wredha
WANITA : Arum, Estri, Reni, Retno, Dyah, Duhito, Wanito, Wanudyo, Padni
LELAKI : Lanang, Priyo, Janoko, Jaler, Gono, Noro
PESANGGRAHAN : Panekungan, Pasemaden, Paheningan, Pahoman, Pasemadyan, Pamursitan, Pamelengan
KERATON : Kedhaton, Karatyan, Pura, Puri, Purono, Puroko
RAJA : Narendro, Narpo, Dipa, Sinuhun, Katong, Sri, Prabu, Pamoso, Rojo
RATU : Garwo Rojo, Narendro Garini, Nareswari, Notoreni, Duhito, Padmi Noto, Prameswari
MAHARAJA : Ratu


Tradisi Jowo

GAMA BUDHI KAWERUH URIP SAJATI

TRADISI JOWO

Punden - Pepunden - Dhanyang - Si mbahurekso

Tradisi iku kebiasaan sing wus turun temurun
ning tanah jowo ono tradisi pundenan ugo dhanyangan
biasae kaaran bersih deso

Saben daerah utowo wilayah iku mesti ono sing miwiti manggoni
yoiku sing mbabat alas, kaaran sesepuh
dudu uwong sing dituwekno, nanging wong sing kawitan manggon ning kunu
nalikane sesepuh kae tilar donya, papan omahe disebut punden, njur wangkene ditunu, dilawu ning kunu lan digaweno reco ning duwure, kaaran punden berundak
kanggo ngelingi ; ikiloh pepundene ; sing mbabat ; sing dadi sesepuh
mulo ono ritual pundenan, yo nyebar kembang setaman gae simbol kasempurnaan..

Si mbahurekso arane, hiyo mbahe sing njogo sawijining papan, simbah mau saiki kaaran dhanyang
wiwit anane seratan sabdopalon noyogenggong ; 'aku iki ratuning dhanyang tanah jowo'
si mbahurekso iku dumadi sing durung jalmo..
mangkene ; nalikane rogo tuwo njur rusak, mung suksmo, badan, nyowoe ora rusak, ning kunu uwonge ngrambyang nganti rusake suksmo..nalikane rogo suksmoe rusak, mung badan klawan nyowoe ora rusak, iku kaaran dhanyang..nalikane rogo suksmo badan rusak tanpo rusake nyowo arane karuhun..
bongso krambyangan, dhanyang ugo karuhun iku dumadi sing durung jalmo, ateges ngalami pati ora sampurno
bongso karuhun kae nyowoe luwih santosa tinimbang rogo suksmo badane (jiwo klawan nyowo)
krambyangan kae suksmoe luwih santosa tinimbang rogo badan nyowoe (jiwo klawan suksmo)
dhanyang kae badane luwih santosa tinimbang rogo suksmo nyowoe (jiwo klawan badan)
si mbahurekso iku asale wong sekti bongso kaendran, mati tanpo ngrusak badane, ning kunu ndhanyang nganti tekan mongso rusak badane, hiyo njogo papan uripe nalikane isih dumadi (dhanyange deso)..

Tradisi dhanyangan iku linakonan kanggo ngungkapno matur k'suwun marang si mbahurekso
iku dudu bangsane dedhemit, memedhi, ugo lelembut..
si mbahurekso iku ngawulo marang sawijining deso, tumujune mung marang raharjaning deso..
ono sing disebut kumoro, yoiku sworo sing dirungu wong akeh tanpo ono rupane, sworo sing muncul soko kaheningan
iku tondo soko si mbahurekso, nalikane ono pekewuh..



Jangkepe Kaendran

GAMA BUDHI KAWERUH URIP SAJATI

JANGKEPE KAENDRAN


"Bethoro-Lelembut-Dedhemit-Memedhi-Peri Prayangan-Bongso sarpo-Brekasaan-Siluman"

Kaendran ateges jejagading bongso alus, yoiku endraloka
bongso alus kang wus sampurno kaaran bethoro
bongso bethoro iku sing kuoso marang kaendran
wong kaendran, hiyo bongso endraloka iku jalmo dudu dumadi
dene bongso dumadi iku ngenggoni arcopodo (janaloka)
Bongso bethoro iku bedo karo bongso lelembut
dene bongso lelembut iku wong kaendran sing ngudi kasampurnan
koyo sing kaaran gandaruwo, iku sawijining bongso lelembut
ugo sing diarani mustikaning jagad iku hiyo lelembut
bongso lelembut iku wus ora dhemen tetulung marang kabeh dumadi
ugo ora dhemen nggudo bongso dumadi
bongso lelembut iku mung ngupoyo dhirine nuju kasampurnan
ateges sampurnaning wong kaendran

Bongso lelembut bedo karo bongso dedhemit
dedhemit iku biso srawungan karo manungso
hiyo dhemen lan gelem tetulung marang manungso
dedhemit keh kehane ono ing pegunungan utowo alas

Bongso dedhemit hiyo bedo karo bongso memedhi
sing kaaran memedhi iku koyo wewe gombel, ndas glundung, colok isp...
yoiku wong kaendran sing dhemen nggudo manungso
ateges dhemen jail marang manungso

Bongso memedhi iku bedo karo peri prayangan
bongso peri iku sawijine wong kaendran sing manggon ing pucuke wit witan
jejuluk putri kembang
dene peri prayangan bedo karo bongso sarpo
bongso sarpo iku wong kaendran sing ngenggoni rowo rowo
bongso sarpo iku dudu bongso brekasaan
dene brekasaan iku wong kaendran sing jejuluk leletheking jagad
yoiku sawijine wong kaendran sing ora duwe tuju opo opo
hiyo ora arep anggayuh opo opo

Dene siluman iku wong kaendran bongso moyo
bongso siluman praupane hiyo praupan moyo
koyo asu baong, jaran penoreh isp..
sing mesti bongso siluman iku ndunungi pesugihan
lantaran nganggo tumbal nyowo
koyo tuyul ugo buto ijo iku hiyo siluman
sing diramut manungso kanggo pesugihan

Kang koyo mangkono kabeh iku podo2 wong kaendrane
mung bedo jejagate..
terange mangkene :
ning arcopodo iki ono bangsane manungso, bangsane gegremetan, tetuwuhan, sato isp..
sing kabeh mau podo podo bongso dumadi mung bedo jagate..
jagate manungso bedo karo jagate wedus sapi
dene jagate wedus sapi iku suket gegodhongan
manungso biso ngenggoni jagate wedus sapi
mung wedus sapi ora biso ngenggoni jagate manungso
mulo uwong biso mangan gegodhongan nanging wedus sapi ora biso ngombe kopi
manungso biso weruh wedus sapi ananging wedus sapi
weruhe marang manungso ora jangkep
bedo maneh karo bangsane tetuwuhan, iberan ugo gegremetan
podo podo urip ing arcopodo mung bedo jagad uripe
iku pepindhane bongso bethoro - siluman

Sing koyo mangkono iku amergo jiwoe ora podo
mulo gelar jagad uripe hiyo bedo
wong kaendran iku jiwoe jiwo alus
jagate hiyo alus, mung alus iku dadi kasar kanggone sing luwih alus
angin iku alus, mung iku kasare udara, udara hiyo alus mung iku kasare howo.

PEPENGET

Praupan utowo rerupan iku dudu jagate urip, ananging iku jejagading pandulu
Alus kasar dudu alus kasab, alus kasab iku lembut ora lembut
alus kasar iku njobo njero, koyo dene lemah klawan banyu ; lemah iku kasar, banyu iku alus ; lemah ora biso ing njerone banyu, mung biso kumambang ing banyu
dene banyu biso ing njerone lemah, amergo banyu luwih alus tinimbang lemah, banyu iku alus mung udara luwih alusan maneh
mulo banyu ora biso ing njerone udara, bisane mung kumambang ing udara ; nanging udara biso ing njerone banyu

Ning kaendran iku ono swargo lan narokoe ; mung swargo narokoe iku alus
ora podo karo swargo narokoe arcopodo, mangan enak turu enak iku rogo ; swargoe arcopodo
koyo nesu, muring, dhemen, bungah, gething, susah iku rahsa ; swargo narokoe kaendran

Swargo narokoe endraloka iku hiyo bedo bedo, bedo ing kaalusan
kaalusan sing koyo epek epek karo driji tangan sing nggrayah2..
ono sing alus, kurang alus, kurang alusan maneh...

Sing ndunungi bongso bethoro nganti siluman iku dudu rupane ananging jiwo-roso-uripe
jiwo roso urip iku tritunggal

Nunggal iku ono nunggal pisah ono nunggal lebur
nunggal lebur iku salin kahanan, nunggal pisah ora salin kahanan

Wong kaendran iku dhiri dhiri bongso endraloka
Wong bongso kaendran iku dhiri dhiri janaloka sing ngemperi wong kaendran
Wong kaendran iku jalmo urip ing endraloka
Wong bongso kaendran iku dumadi sing mirip jalmo endraloka ; sing mirip dudu rupane ananging jiwoe

Ora kabeh manungso iku jiwoe jiwo bongso janaloka ; ono sing bongso kaendran, kadewatan ugo kajaten
Dene sing kaaran bongso iku : urip sing wus ono rupane
koyo lamphor ugo jrangkong iku hiyo dudu bongso kaendran ; iku bangsane teluh
koyo bongso karuhun-dhanyang-krambyangan iku dudu bongso kaendran ; iku dumadi sing durung njalmo
sing ngrambyang iku dununge jiwo janaloka durung jalmo
sing dhanyang iku dununge jiwo endraloka durung jalmo
sing ngaruhun iku dununge jiwo guruloka durung jalmo
ateges durung jalmo naliko rusake rogo, patining dumadi iku dumunung ing :
dumadi wurung jalmo (rengkarnasi)
dumadi durung jalmo (ing antoropodo)
dumadi ingkang jalmo (bongso jalmo)
Ono wong weruh bangsane kaendran, weruh klawan jangkep utowo kesamaran
iku olehe weruh mesti amergo ono sesambungan (gathuk)
Gathuk - Jumbuh- Nunggal (nyawiji)
nalikane ngarani ; ning kono ono dhemite, iku mung rumangsane bae
sing ora rumongso yen nang kene hiyo ono dhemite
Triloka : janaloka-endraloka-guruloka
saknjerone janaloka ono endraloka, saknjerone endraloka ono guruloka
mulo endraloka iku ora ning kono, nanging ning kene, mung kahanane alus
olehe ngarani ning kono iku amergo ORA KINAWERUHAN ING KENE
Bangsane bethoro weruh bangsane lelembut, 
dene lelembut olehe weruh bethoro iku ora jangkep (sathithik)
bangsane lelembut weruh bangsane dedhemit, 
dene bangsane dedhemit ora weruh lelembut kejobo mung sathithik
koyo mangkono sateruse...

Weruh iku ora mesti ndulu, ono weruh sworo, ono wweruh gondho, 
dene pandulu mung weruh ing rerupan-wewarnan
Ora ono dumadi weruh endraloka kejbo wong bongso kaendran ; 
ora ono dumadi weruh guruloka kejobo wong bongso kadewatan..
Manungso manunggale roso iku nunggal pisah, koyo dene wutuhe rogo, dudu nunggal lebur ; dene lebur iku ono : lebur musnoh ono lebur nunggal
lebur musnoh iku sirno kahanane ; lebur nunggal iku salin kahanane
Urip klawan jagate iku nunggal pisah ; jagad cilik klawan jagad gede hiyo nunggal pisah
dene nunggal lebur iku koyo pepanganan sing dipangan
utowo koyo kedadian lakuning maruto nunggal klawan howo dadi ; 
lidhah (kilat), gludhug, ugo gelap (bledek).

SAMBUNGE KAENDRAN

Ing bongso siluman isih ono sapirang pirang bongso
sing isih kelbu bangsane siluman
sapirang pirang mau awit bedo ing jinise
ing bongso brekasaan ugo akeh macem jinise sing bedo bedo
ing bongso sarpo hiyo akeh macem jinise
mung tetep bongso sarpo
ing bongso peri prayangan ugo mangkono
ing bongso memedhi dedhemit ugo lelembut duwe pirang pirang macem jinise
mung ning bangsane bethoro ora ono macem jinise bethoro
ora ono perangan liyo, kejobo mung bedo ing sesebutan (jeneng)

Mangkene gamblange :

Ono wong bongso kaendran, jiwoe ngenggoni bongso dedhemit, nalikane jiwoe soyo alus, nyedhaki bongso lelembut, ning kunu njur mandeg kaalusane
jiwoe hiyo isih durung salin rupo, mulane hiyo isih tetep bongso dedhemit, mung kaalusane bedo, hiyo dudu bongso lelembut
wong bongso lelembut hiyo mangkono, isih durung salin rupo, mung wus mandeg, dadi tetep bongso lelembut mung bedo kaalusane
pepindhane ;
pomo jiwo lelmbut iku warna ijo ; jiwo bethoro warna abang
ning kunu warna ijo durung dadi abang, isih ijo semu biru ; ijo semu kuning ; ijo semu abang...
koyo mangkono sateruse.


Kesucian ( kasukcen )

GAMA BUDHI KAWERUH URIP SAJATI

KASUKCEN

Cộkrọ mặhkutợ ubengậning doyớ
Sụmebặring larậs rụnụt kiniterẫn
Sạngkan dặdi parận kedấdẹan
Pặran dẳdi sạngkan kedadẹần
Dădine rerừpan cethở ịng pandụlu
Sịng kậton sing sẫmar ugờ ơra kầton
Gẽbyar sesẫmbữngan ing kằselarầsane.

Doyo adem biso dadi banyu
Doyo panas biso dadi geni
Doyo petheng biso dadi lemah
Doyo padhang biso dadi udara

Yoiku kedadeane patang unsur bawono
Sucine rogo suksmo iku ora ono, mung isih biso murni
Sucine badan nyowo ugo ora ono, mung isih biso murni
Sucining jiwo roso iku ono, ateges jiwo kang wus ucul soko sakehing wuwulan (kecampuran), yen jiwo wus tanpo wuwulan rosoe ugo tanpo wuwulan kaaran sangkalpa
Nalikane jiwo isih kawuwulan roso ugo isih kacampuran ateges ora suci.

Wuwulaning jiwo hiyo doyo soko sapirang pirang jiwo
Wuwulaning roso hiyo doyo soko sapirang pirang roso
Doyo wuwulan ing sangkan kedadeane

Tegese suci dadi ora suci iku mergo kawuwulan, kawuwulan iku kecampur mung ora nunggal klawan campurane, mulo sing asal suci hiyo biso bali suci maneh.
Bedo karo murni, asale murni balio murni tetep ora biso dadi suci, amargo sangkane ora suci, pomo dadi suci iku podo koyo nyowo dadi jiwo, genahe sing mangkene iki tetep keduwe jiwo, dudu nyowo, ora ono nyowo iku suci....
Podo ugo kahananing jagad iku hiyo ora ono kang suci, amung ono kang murni, yoiku sunyi sepi. 
Awit angin, angkoso, udan, guntur, kilat, srengenge, lemah, banyu, geni lan sapanunggale kabeh, iku tetep sangkane mung murni ora suci.
Suci iku mesti murni, murni ora mesti suci... 
Suci iku biso reget mung ora biso nunggal klawan rereget (wuwulan) 
Murni hiyo biso reget lan reregete biso nunggal
Suci iku dudu sifat dudu watak tabiat, suci iku bleger kahanane.

PENGETAN

Reget, suci, murni, wuwulan iku ora ngungkapno becik olo luput bener opo dene padhang petheng.. 
Amung mertelakno blegere kahanan.
Samono ugo ora ono diri kang suci, ingkang biso suci iku amung pribadi, ananging diri isih biso murni.

Jiwo+roso+diri : aku
Jiwo+rosojati+pribadi : ingsun
Aku klawan ingsun, yoiku sing disebut Kesadaran
Si aku : kesadaran urip bongso triloka
Ingsun : kesadaran urip sejati, bongso kajaten.

KESADARAN

Aku - Dhiri - Roso kasar - Angen angen = Janaloka
Aku - Dhiri - Roso alus - Cipto = Endraloka
Aku - Dhiri - Roso luwih alus - Budhi = Guruloka
Ingsun - Pribadi - Rosojati - Elinge roso = Kajaten 
-------------------------
Rogo - Suksmo = Angen angen - Cipto - Poncodriyo - Astendriyo
Badan - Nyowo = Aura - Prana - Tilasingdriyo - Rahso - Karso
Jiwo - Roso = Urip


Wedaraning Sukmo

GAMA BUDHI KAWERUH URIP SAJATI

WEDARANING SUKSMO

Bleger rupane cahyo telung lapis
Dhasare kuning semu abang
Tengahe ijo moyo moyo
Njabane abang semu biru

Yoiku kang aran suksmo, dununge ora keno dinulu dening mripat wadag
kang luwih alus tinimbang kabeh piranti uriping rogo
mulo hiyo luwih santosa doyoe, sing dadi panguwating piranti ing sajeroing rogo
awit rogo alus nganti rogo kasar pikuwate hiyo soko suksmo
jalaran suksmo iku kang nuwuhake cipto lan ripto
cipto iku wangune doyo angen angen
ripto iku engetane cipto sing wus kasimpen

Dene aura iku soko badan (awak alus) dudu soko suksmo
Amergo kabeh urip ing arcopodo iki duweni badan
Wiwit tetuwuhan nganti manungso, mulo kabeh mau hiyo duwe aura
yoiku pancaran cahyoning urip (tejo), onokalane terang onokalane redup
cahyo sing asale mung putih mencorong, biso dadi sapto werno
amergo mobah mosike cipto, anjalar ing badan
hiyo badan sing nglimput njobo lan njerone rogo
dene doyoe badan ikulah sing diarani prana
iku sing biso aweh waras lan leloro marang rogo
sing thukul soko sanu (yoiku bibite loro lan waras)

Anane rogo iku soko anane suksmo
Mulo saben ono rogo mesti bareng anane suksmo
Mung ora saben suksmo ono rogone
Kaaran setitah, iku suksmo tanpo rogo
Urip urip sing sandangan suksmo
Isih bongso titah, durung tumitah anggelar rogo
Kang aran titahing suksmo iku setitah kang tumitah 
Tumedhak ing arcopodo kaaran dumadi (hiyo bangsane daden daden)
Dadi bangsane sato maneka werno opo dadi bangsane manungso
Suksmo anggelar rogo iku suksmo miwiti nyandang rogo
ono ing sajeroing kandutan
yoiku jagad pangrantunan (papane entunan/cithakán)

Ono kasuksman ono kamuksan

Kasuksman iku meruhi sangkane suksmo nganti meruhi ingkang aran hyang suksmo
Utowo suksmo kawekas, iku ono ing jaman siddyam nganti ing saiki
Jaman wiwit onoe purwodadi ( hiyo purwane ono dumadi)
Yoiku srengenge, mbulan, lintang, pramono/bebakalane bawono

Dadi ning kaweruh kasuksman iku meruhi sangkan paraning bawono
diwiwiti anane suksmo kawekas sing dadi gurune kabeh dumadi
nganti kahuripan kahuripan ing jaman siddyam
asale purbojati, anane suksmo suksmo ugo anane titahing suksmo....
bisane meruhi iku hiyo nganggo ciptane dewe
cipto kang wus sambung klawan hyang suksmo
iku arane murih sasmitaning suksmo kawekas
bibit asal muasale kabeh dumadi, kang ono ing jagading titah
iku arane teori penciptaan ( kaweruh sangkaning bawono)

Dene kamuksan iku kaweruh angrancut rogo
Meruhi suksmo sing arep ambuntel rogo
Kaaran ngrogo suksmo
Sing asale ono njero digae ono ing njobo
Sing asale suksmo sandangan rogo
Digae rogo sandangan suksmo

Yen pambuntele mau wus maligi, katone rogo, mung sajatine iku suksmo
mulo rogo hiyo banjur kadunungan doyoing suksmo
wus ora kademen ora kepanasen, ora luwe hiyo ora turu
wus ora loro ora pegel, ora susah hiyo ora bungah
kang koyo mangkono iku amargo rasane poncodriyo wus kaganti dening doyoing suksmo
ngrogo suksmo iku lelakoning suksmo nyandangi rogo
banjur rogone biso muksho, ateges lebur nunggal....
angracut rogo iku anglebur rogo nyandang suksmo
arane olah suksmo, endi suksmone endi doyoe, endi pambuntele...

Suksmo ono tanpo rogo ( titahing urip )
Rogo sirno tanpo suksmo ( mati )

Kahanane Mongso

GAMA BUDHI KAWERUH URIP SAJATI

Ing Sakjeroning Mongso

Isuk sore rino wengi
Gilir gumanti obah ngiteri
Andeleng mongso paraning pangiro
Kiniro becik jumedhul olo
Rino wengi dijenengi dino dening manungso
Kanggo aniteni lumakuning mongso

Kabeh dino iku podho bae, ora ono dino olo opo dene dino apes lan dino becik, sing njenengi dino iku y manungso, rino wengi ora nyuworo netepno jenenge dewe..umpamane ono wong wolu kelairane seje seje, endi sing olo, misale minggu paing, nanging akeh kelairan ing minggu paing malah dadi wong mulyo, hiyo akeh sing ngalami kabegjan ing dino iku..ujare sing kalah maen iku dino olo, nanging sing menang ngarani iku dino apik..sing kalah ngarani dino apes, dene kanggone sing menang iku dino kabegjan..

Dadi wus cetho, apes begjo, olo becik iku manut uwonge dewe dewe, ora mergo dinoe..dino apes iku ora ono, mung uwonge dewe sing ngapesno awake ing dino iku

Ingkang tuno panggayuhe marang sedyane kurange karep
Ingkang kurang biso kurang ngertine
Ingkang kurang mempeng kurang rikat tumandange

Yoiku sing dadekake lupute
ora salah dinoe nanging salahe uwonge
yen ono sawijine dino apes, amesti kabeh sing linakonan ing dino iku ora dadi, 
kabeh kabeh nemu ciloko nemu olo ing dino iku yo kabeh dumadi kapesan ing dino iku, nanging saknyatane ora mangkono..ugo sewalike, amargo apes olo ciloko becik begjo digowo uwonge dewe dewe ora ing dinoe..

Mulo kbeh dino iku podho bae, ra perlu wedi wedi marang jenenge dino, dene sawenehe dino ora biso ngalang ngalangi kencenge karep..

Uwong golek dino becik iku ora salah, hiyo ora ngarani alaning dino nanging iku ancang ancang, anyiapno uborampe kanggo tekan ing gawene..

SALIRING MONGSO

Ing mongso rino, kahanane padhang, ono sunar cahyoning suryo..ing mongso wengi kahanane petheng, ono sunar cahyoning condro.. iku kbeh kaaran kahananing mongso ing bawono, dadi rupane kahanan jagad urip sadengah dumadi..

Ora kabeh ing mongso rino kepanasen, yo ora kabeh ing mongso wengi kademen..iku gumantung ing uwonge dewe dewe..mulo kabeh mongso iku podho bae, manut marang urip, manut marang sing ngrasakno ( aku klawan ingsun).